عدد 13 در آثار سان نفیسی

در ادامه مقالات مجله سان نفیسی جولری به عدد سیزده در آثار سان نفیسی در و رازهای نهفته در آن می پردازیم. با مطالعه این مطلب به چرایی استفاده سان نفیسی از این عدد در تعدادی آثارش پی خواهید برد.

عدد 13 در اسطوره‌های جهان

عدد سیزده: شاید در ذهن شما هم باورهایی مبنی بر نحسی این عدد نقش بسته باشد.

عدد 13 در اسطوره‌های جهانی اغلب به عنوان یک عدد بدشگون و بدشانس شناخته می‌شود. این باور گاهاً ریشه در فرقه‌ها و ادیان دارد. به عنوان مثال، در فرهنگ مسیحی، عدد 13 به عنوان عددی که با مرگ و بدشانسی مرتبط است، شناخته می‌شود. در برخی فرهنگ‌ها، این عدد به عنوان نشانه‌ای از نگون اقبالی و یا مواجهه با خطر و بلا تلقی می‌شود. از سوی دیگر، در برخی فرهنگ‌ها مانند فرهنگ سنگاپور، عدد 13 به عنوان یک عدد خوش‌یمن تلقی می‌شود. در فرهنگ اسلامی و ایران نیز، عدد 13 به عنوان یک عدد نامطلوب و نحس شناخته نمی‌شود.

در ادامه به تفصیل به برخی از این باورها می پردازیم.

عدد 13 در اروپا و جامعه مسیحیت

در فرهنگ اروپایی، باور به نحسی عدد 13 به عنوان “نحس‌ترین عدد” به دلایل مختلفی برمی‌گردد. یکی از دلایل شاید ارتباط این عدد با یکی از رویدادهای مهم مسیحیت باشد. برخی معتقدند که در آخرین شام مسیح، 13 نفر حضور داشتند و یکی از آن‌ها، یعنی یهودا، به او خیانت کرد. به همین دلیل، عدد 13 به عنوان نشانه‌ای از خیانت و بدشانسی شناخته می‌شود.

همچنین، در فرهنگ اروپایی، باور به عدد 12 به عنوان عدد مقدس و کامل وجود دارد (مانند 12 ماه، 12 نشانه زودگذر، 12 شاگرد مسیح و غیره) و افزودن یکی به آن برای تشکیل عدد 13، ممکن است به عنوان شکست این کمال و تخریب این کاملیت تلقی شود.

به هر حال، دلایل نحسی عدد 13 در فرهنگ اروپایی ممکن است متنوع باشند و این باور ممکن است از زمانهای قدیمی‌تر به وجود آمده باشد و در طول تاریخ، به عنوان یک باور مردمی و فرهنگی تقویت شده باشد.

این باور حتی به تاروت و سرگرمی های این چنینی نیز نفوذ کرده است.در تاروت، عدد 13 نمایانگر کارت “مرگ” است. این کارت معمولاً نمایانگر پایان یک چرخه یا اتمام یک مرحله است و ممکن است نشان‌دهنده تغییرات و تحولات قابل توجهی در زندگی باشد.

عدد 13 در ایران

برخلاف اروپا و جامعه مسیحیت،ایرانیان نگاه دیگری به عدد 13 دارند.مثال‌هایی از استفاده از عدد 13 در نقوش هنری، قصه‌ها و افسانه‌ها، شعرها، نقاشی‌ها و غیره مشاهده می شود. در واقع، در فرهنگ ایران باستان، عدد 13 به عنوان یک عدد مهم و مقدس شناخته می‌شد.

به عنوان مثال، در تقویم ایران باستان، سال را به 12 ماه تقسیم می‌کردند و ماه 13م به نام “ماه ادریس” برای تصحیح تفاوت زمانی میان سال آفتابی و سال ماهیانه، به آن اضافه می‌شد.ماه ادریس به عنوان ماه مهم و مقدس شناخته می‌شد و در برخی منابع ایران باستان به آن به عنوان ماهی که توسط پیامبر ادریس (هنوش) به ایران آورده شده است اشاره شده است. این ماه سیزدهم به عنوان نمادی از تصحیح و توازن زمانی و نیز به عنوان نمادی از ثروت و برکت در فرهنگ ایران باستان شناخته می‌شد.

در نقوش باستانی ایران، عدد 13 به عنوان یک عدد مهم و مقدس شناخته می‌شد. از آثار باستانی ایران می‌توان به نقوش روی سفال‌ها، تخته‌های سنگی، سفره‌های باستانی و غیره اشاره کرد که نمادهای مختلفی شامل عدد 13 به عنوان نماد موفقیت، ثروت و برکت نمایان می‌شوند.این نمادها ممکن است به عنوان نمادهای مرتبط با طبیعت، فرایندهای زندگی و یا اعتقادات مردمی در آن دوره مورد استفاده قرار گرفته باشند.

ادبا و هنرمندان از عدد 13 به عنوان یک نماد معنوی و شاعرانه و نیز به عنوان نمادی مرتبط با طبیعت و فرایندهای زندگی در تصویرسازی و ارائه احساسات و کار و آثارشان استفاده کرده اند.برای نمونه شهریار شاعر بزرگ ایران در یکی از سروده های خود در هجر معشوق چنین سرود:

سیزده را همه عالم به در امروز از شهر
من خود آن سیزدهم کز همه عالم به درم

امیرارسلان نامدار یکی از شخصیت‌های مهم در ادبیات فارسی است و در داستان‌های شاهنامه به عنوان شاهزاده ای شجاع و با شرافت شناخته می‌شود. او یکی از فرزندان سلطان محمود بود و در دوران حکومت سلجوقیان زندگی می‌کرد. امیرارسلان به عنوان یک شخصیت افسانه‌ای در ادبیات فارسی شناخته می‌شود. وی خود را به عنوان سیزدهمین شاهزاده از همهٔ شاهزادگان جهان معرفی می‌کند..

مثال دیگری که حاکی از نحس نبودن عدد سیزده برای ایرانیان است جشن سیزده به در است.

مراسم سیزده به در یا “سیزده‌بدر” یکی از رسوم و آیین‌های مردم ایران است. در روز سیزده فروردین(معادل 1 آوریل) جشنی به مناسبت پایان زمستان و آغاز بهار و نوسازی طبیعت برگزار می‌شود.

قدمت این آیین به دوران باستان ایران بازمی‌گردد و ریشه در اعتقادات مردمی و اساطیر باستانی ایران دارد. مردم ایران به همراه خانواده‌هایشان در این روز به باغ ها و فضاهای باز می‌روند و زمین‌های خود را آب می‌دهند و سفره‌هایی را برای ناهار در فضای باز می‌چینند تا از طبیعت و فضای سبز لذت ببرند و جشن بگیرند.خروج از خانه در روز سیزده فروردین به منظور گذراندن زمان در فضای باز و در معرض طبیعت و آفتاب، به عنوان نمادی از آغاز فصل بهار و تجدید و نوسازی طبیعت و آغاز یک دوره جدید تلقی می‌شود.